O Instytucie

Instytut Badań nad Dziaderstwem, zwany dalej „Instytutem”, jest niezależną placówką badawczą powołaną w celu opisywania, klasyfikowania i mierzenia dziaderstwa w Polsce. Instytut realizuje ten cel w szczególności przez badania okresowe, obserwacje terenowe, prowadzenie Atlasu i Słownika oraz publikowanie raportów i danych statystycznych. Przedmiotem badań Instytutu są nawyki, a nie osoby. Instytut działa w interesie publicznym, a zwłaszcza w interesie osób, którym odebrano szczypce.

grantów i dotacji otrzymanych od dnia założenia

0 złgrantów i dotacji otrzymanych od dnia założenia

gabinetów diagnostycznych czynnych całą dobę

5gabinetów diagnostycznych czynnych całą dobę

wypowiedzi w zbiorach Archiwum Wokalizacji

9600wypowiedzi w zbiorach Archiwum Wokalizacji

zszywek zużytych na protokoły

3 812zszywek zużytych na protokoły

osób wpisanych do Atlasu z imienia i nazwiska

0osób wpisanych do Atlasu z imienia i nazwiska

1. 27 lipca 2025

   Podczas rodzinnego grilla na działce spór o to, kto trzyma szczypce, trwa 3 godziny i 20 minut. Jeden z uczestników zauważa, że nikt dotąd nie opisał tego zjawiska naukowo. Ustalenia zostają spisane na tekturowym talerzyku, który jest dziś protokołem nr 1 w Archiwum Instytutu.

2. 18 października 2025

   W garażu jednego z uczestników grilla zbiera się Społeczny Komitet Badań nad Dziaderstwem. Krzesło jest tam jedno, zajęte od pierwszego posiedzenia, więc pozostali członkowie obradują na stojąco. Do zbiorów Komitetu trafiają zapiski o domowych usterkach, prowadzone od 2019 roku.

3. 24 grudnia 2025

   Komitet przeprowadza badanie pilotażowe przy wigilijnym stole. Wyników nie opublikowano na prośbę rodziny, ale posłużyły do kalibracji Narodowego Indeksu Dziaderstwa. Indeks do dziś wskazuje Wigilię jako dzień najwyższego zagrożenia w roku.

4. 2 stycznia 2026

   Komitet przyjmuje statut i przekształca się w Instytut Badań nad Dziaderstwem. Statut ma 14 stron i jeden załącznik: rysunek dziadersa w szacie letniej, znany dziś jako Rys. 1.

5. 16 lutego 2026

   Pracownia Terenowa publikuje pierwszy raport Instytutu: inwentaryzację 2 847 szuflad z kablami w 1 200 gospodarstwach domowych. Przeznaczenia większości kabli nie ustalono do dziś.

6. 1 października 2026

   Instytut otwiera się dla publiczności pod adresem dziader.si. Od pierwszego dnia działają Test Dziadersa, Atlas Dziadersów, Słownik Dziaderski, Raporty Instytutu i Narodowy Indeks Dziaderstwa.

7. 2 października 2026

   Rusza Narodowy Spis Dziadersów: każde ukończone badanie zostaje policzone, anonimowo i bez imienia z certyfikatu. Spis trwa do odwołania. Tego samego dnia Instytut otwiera Profil Dziaderski i uruchamia Rozmówki dziaderskie oraz Dziaders Bingo.

8. Październik 2026

   Powstają Komisja Orzekająca „Czy to już dziaderstwo?”, Egzamin terenowy i Mały Rocznik Statystyczny. Zalogowani odwiedzający zaczynają zgłaszać obserwacje terenowe gatunków z Atlasu. Po raz pierwszy w historii Instytut przyjmuje ławników i obserwatorów spoza rodziny założycieli.

• Zakład Diagnostyki DziaderstwaKierownik: podpis nieczytelnyPrzeprowadza badanie okresowe formularzem IBD-T2: szesnaście zadań w pięciu gabinetach, około czterech minut. Wydaje rozpoznanie gatunku, wyniki laboratoryjne i certyfikat. Przyjmuje bez skierowania, także w niedziele i święta.
• Pracownia TaksonomiiKierownik: wakat od 2026 r.Opisuje i klasyfikuje gatunki dziadersów występujące w Polsce, nadaje im kody i nazwy łacińskie. Prowadzi Atlas Dziadersów, klucz do oznaczania i Egzamin terenowy. Konkurs na kierownika rozpisano dwa razy. Za każdym razem kandydaci rozpoznali się w Atlasie i wycofali zgłoszenia.
• Pracownia LeksykograficznaKierownik: osoba mająca ostatnie słowoGromadzi zwroty słyszane przy rodzinnym stole i opracowuje je jak hasła słownikowe: znaczenie, wymowa, przykład użycia. Zwrot trafia do Słownika, jeśli padł co najmniej trzy razy podczas jednego obiadu.
• Pracownia TerenowaKierownik: w terenie, na ławceProwadzi badania terenowe, przeglądy systematyczne i eksperymenty, a ich wyniki publikuje w Raportach Instytutu. Obserwacje prowadzi z ławki: na tyle blisko, żeby wszystko słyszeć, i na tyle daleko, żeby się nie wtrącać.
• Ośrodek Prognoz i OstrzeżeńSynoptyk dyżurny: zmiana co godzinęWylicza Narodowy Indeks Dziaderstwa w skali 0–100 i aktualizuje go co godzinę. Ogłasza ostrzeżenia sezonowe, tak jak ogłasza się ostrzeżenia meteorologiczne. Prognoza szczytu w Wigilię sprawdza się od początku pomiarów.
• Dział Statystykip.o. kierownika: kalkulator z baterią słonecznąProwadzi Narodowy Spis Dziadersów i wydaje Mały Rocznik Statystyczny. Liczy wszystko, co da się policzyć bez imion: badania, głosy ławników, obserwacje terenowe, skreślone pola bingo i użycia klaksonu. Zestawień ze spisu nie publikuje, dopóki nie zbierze 30 badań.
• Komisja OrzekającaPrzewodniczący: osoba trzymająca pilotaRozpatruje sprawy z życia codziennego i rozstrzyga, czy to już dziaderstwo. Orzeka w trzech wariantach: „to jeszcze nie dziaderstwo”, „to już dziaderstwo” i „dziaderstwo kliniczne”. W składzie orzekającym zasiadają ławnicy, czyli odwiedzający, a opinię Komisji ujawnia się dopiero po ich głosowaniu.
• Sieć Obserwatorów TerenowychKoordynator: dyżur na balkonieZrzesza zalogowanych odwiedzających, którzy zgłaszają obserwacje gatunków z Atlasu. Obserwatorzy pracują społecznie, w godzinach, w których i tak by patrzyli. Każdy gatunek można zgłosić raz dziennie: kolejne zgłoszenia tego samego dnia Instytut uznaje za tego samego osobnika.
• Archiwum WokalizacjiArchiwista: słyszał wszystko dwa razyPrzechowuje wypowiedzi dziadersów z ośmiu sytuacji, od samochodu po dzieci sąsiadów, i udostępnia je jako Rozmówki dziaderskie. Każda wypowiedź składa się z zagajenia, tezy i puenty, zawsze w tej kolejności. Na życzenie Archiwum odczytuje je na głos.

Czy Instytut naprawdę istnieje?

Tak, jako serwis satyryczny. Jako instytucja naukowa nie istnieje: nie ma siedziby, portierni ani wpisu do żadnego rejestru. Istnieje natomiast zjawisko, które Instytut bada. Łatwo to sprawdzić przy najbliższym grillu.

Kto finansuje Instytut?

Nikt z zewnątrz. Instytut nie otrzymuje grantów ani dotacji, nie wyświetla reklam i nie sprzedaje danych. Utrzymuje się z własnych środków. Jedyny wniosek o dofinansowanie odpadł na etapie oceny formalnej, bo w rubryce „Cel badań” wpisano „żeby wreszcie oddał szczypce”.

Czy dane Instytutu są prawdziwe?

Częściowo. Raporty, Atlas i Narodowy Indeks Dziaderstwa są zmyślone, choć starannie. Indeks jest modelem, a nie pomiarem: wynika z pór roku i kalendarza zagrożeń, dlatego w danej godzinie każdy widzi tę samą wartość. Prawdziwe są natomiast liczby w Narodowym Spisie Dziadersów, w Komisji Orzekającej i w Małym Roczniku Statystycznym: pokazują to, co odwiedzający naprawdę zrobili w serwisie. Za prawdziwość obserwacji terenowych odpowiadają obserwatorzy.

Czy wyniki testu są przechowywane?

Wynik jest zapisany w samym linku: kod w adresie zawiera wszystkie odpowiedzi, a imię z certyfikatu dopisuje się na jego końcu. Instytut tego imienia nie przechowuje. Do Narodowego Spisu Dziadersów trafia anonimowa kopia badania: między innymi odpowiedzi, wynik, rozpoznanie i pora badania, a także województwo, jeśli ktoś je podał. Nie trafiają tam imię, adres IP ani żaden identyfikator. Wyniki osób zalogowanych zapisują się także w Profilu Dziaderskim, skąd można je usunąć pojedynczo albo razem z kontem. Szczegóły opisuje polityka prywatności.

Czy można zostać wypisanym z Atlasu?

Instytut nie może nikogo wypisać z Atlasu, bo nikogo do niego nie wpisał. Atlas opisuje gatunki, czyli nawyki, i nie wymienia nikogo z imienia. Kto rozpoznał się w opisie, może zmienić nawyk: oddać szczypce albo zabrać wiadro z parkingu. Gatunki w kolekcji Profilu Dziaderskiego znikają razem z wynikami, w których je rozpoznano, albo z całym kontem.

Czy dziaderstwo zależy od wieku?

Nie. Instytut bada nawyki, a nie metrykę. Szczypce można przejąć w każdym wieku, a kartkę za wycieraczką napisać jeszcze przed trzydziestką. Test Dziadersa nie pyta o datę urodzenia, tylko o to, gdzie ktoś parkuje.

Jak zostać obserwatorem terenowym?

Trzeba założyć Profil Dziaderski. Wystarczy adres e-mail, bez hasła: Instytut wyśle list z przyciskiem i kodem do logowania. Zalogowany obserwator zgłasza obserwacje na stronach gatunków w Atlasie, z województwem albo bez. Zdjęć Instytut nie przyjmuje: obserwator ma patrzeć, a nie fotografować.

Kto może orzekać w Komisji Orzekającej?

Każdy odwiedzający, bez logowania i bez zaświadczeń. Ławnik zapoznaje się ze stanem faktycznym i wyjaśnieniami strony, oddaje jeden głos w sprawie i dopiero wtedy poznaje opinię Komisji. Wyniki głosowań są publikowane wyłącznie zbiorczo.